پژوهش پیش رو با یک بررسی آسیب شناسانه و توجه به دیدگاه های استفاده کنندگان، به دنبال شناسایی فاصله انتظارات در گزارشگری مالی با هدف شناخت زمینه های ناکامی در ارائه اطلاعات سودمند برای تصمیم گیری استفاده کنندگان است. پژوهش در سال 1401 با رویکردی کیفی و انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته ازطریق فرآیند مارپیچ تحلیل داده ها با نرم افزار مکس کیودا انجام شده است. برای این منظور، تعداد 21 مصاحبه با استفاده کنندگان اصلی اطلاعات حسابداری انجام شد. نتایج نشان دادند محتوای گزارشگری مالی تأمین کننده همه اطلاعات لازم برای تصمیم گیری های اقتصادی نیست و برای ارزیابی وظیفه مباشرت مدیریت کفایت نمی کند. اطلاعات مالی به دلیل ویژگی های ناقص بودن، گذشته نگر و تاریخ گذشته بودن، پیچیدگی، تغییر قالب و محتوا، قضاوت ها و برآوردهای غیردقیق و روابط غیرشفاف اجزای آن سودمندی کمی دارد. راهکار پیشنهادی تدوین اصولی به عنوان راهنمای عمومی افشای اطلاعات در صورت های مالی است که می تواند در قالب تجدیدنظر در استاندارد حسابداری شماره یک در بخش های ساختار و محتوا یا یادداشت های توضیحی آن باشد و به کاهش فاصله انتظارات و بهبود سودمندی گزارشگری مالی منجر شود.

سال هاست که حرفه حسابرسی گرفتار مساله فاصله انتظارات بین تهیه کنندگان گزارشات حسابداری و استفاده کنندگان از این گزارشات می باشد، و سوالاتی از این قبیل مطرح است که، چرا بین انتظارات استفاده کنندگان از اطلاعات حسابداری و درک حسابرسان از مسوولیت حرف های شان تفاوت وجود دارد؟ و یا چرا به محض یک شکست حسابرسی، استفاده کنندگان، حسابرسان را مقصر قلمداد می کنند؟ حرفه این تصور جامعه از حسابرسان را به عنوان فاصله انتظارات حسابرسی در نظر گرفته است. هدف این مطالعه بررسی تاثیر فاصله انتظارات حسابرسی بر ارزیابی تصمیمات و به تبع، عملکرد و قضاوت حسابرسان، توسط گروه های مختلف استفاده کنندگان می باشد. مطالعه حاضر، از نوع نیمه تجربی و روش تحقیق آن علی- مقایسه ای است. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه، و برای آزمون فرضیه از آزمون تحلیل واریانس یکطرفه و آزمون پس معناداری توکی استفاده شده است. نمونه آماری پژوهش حاضر، شامل 149 آزمودنی، متشکل از چهار گروه از استفاده کنندگان گزارشات حسابداری شامل: حسابرسان، دانشجویان حسابداری، اعتباردهندگان و سرمایه گذاران می باشد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که، بین ارزیابی گروه های استفاده کننده، تفاوت معناداری وجود دارد، که این حاکی از وجود فاصله انتظاراتی حسابرسی می باشد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

در این مقاله با استفاده از چارچوب تحلیلی در خصوص عوامل موثر بر کیفیت خدمات حسابرسی، به بررسی عواملی پرداخته می شود که در فاصله انتظارات ارائه کنندگان و استفاده کنندگان از خدمات حسابرسی در خصوص عوامل موثر بر کیفیت حسابرسی تاثیرگذار است. عوامل موثری که در این خصوص مورد بررسی قرار گرفته، ویژگی های حرفه ای شامل نقش حرفه ای افراد در فرایند حسابرسی (حسابرسان در برابر تهیه کنندگان صورت های مالی)، تجربه حرفه ای افراد، رتبه بندی حرفه ای و اندازه موسسات حسابرسی بوده است. جامعه آماری اول شامل حسابداران رسمی شاغل در سازمان حسابرسی و موسسات خصوصی حسابرسی بوده و جامعه آماری دوم شامل شرکت های سرمایه گذاری است که تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار تهران فعالیت می کنند. بر اساس نتایج پژوهش، نقش افراد حرفه ای در فرایند حسابرسی به عنوان حسابرس مستقل یا تهیه کننده صورت های مالی و نیز تجربه حرفه ای افراد در فاصله انتظارات از عوامل موثر بر کیفیت حسابرسی موثر نمی باشد. در حالی که اندازه و رتبه کیفی موسسات حسابرسی در فاصله انتظارات افراد درحوزه مقررات حسابرسی تاثیرگذار بوده اند.

این پژوهش به بررسی تجربی تاثیر اعمال الزامات استاندارد حسابرسی تجدید نظر شده 700 در کاهش فاصله انتظارات حسابرسی و افزایش نقش و اهمیت حسابرسی در جامعه می پردازد. پژوهش های متعددی در سال های اخیر حاکی از وجود و تداوم فاصله انتظاراتی حسابرسی می باشند (گلد و همکاران، 2012). اگرچه حرفه حسابرسی همواره تلاش های متعددی را جهت کاهش این فاصله انتظاراتی داشته است، ولی به نظر می رسد که این تلاش ها چندان موثر و مفید نبوده اند. گزارش حسابرسی در واقع اصلی ترین وسیله ارتباط حسابرسان با استفاده کنندگان از گزارش های حسابداری می باشد، و از این رو عمده تلاش های حرفه حسابرسی از طریق تعدیل آن بوده است. آخرین تلاش حرفه در این راستا، انتشار نسخه تجدیدنظر شده استاندارد 700 در ارتباط با نحوه تدوین گزارش حسابرسی بوده است که به نظر می رسد در آن بر افزایش میزان صراحت زبان (واژه گزینی و نحوه ارایه مطالب) در گزارش حسابرسی تاکید و توجه شده است. متاسفانه مشاهده می شود که این گونه فعالیت ها همواره از پشتوانه پژوهشی لازم برخوردار نبوده و لذا چندان موثر نبوده اند. گلد و همکاران (2012) شواهدی از عدم تاثیرگذاری لازم در الزامات استاندارد 700 در محیط اروپا (آلمان) ارایه نمودند. نتایج حاصل از این پژوهش نیز، اولا– حاکی از وجود فاصله انتظارات شدید حسابرسی در ایران بوده، و ثانیا– نشان می دهند که الزامات استاندارد حسابرسی 700 جدید تاثیر چندانی در کاهش این فاصله ندارد. البته ارایه گزارش حسابرسی بر مبنای الزامات این استاندارد تاحدودی منجر به افزایش عملکرد جلب توجه کنندگی آن می گردد.

یکی از متغیرهای کلیدی در مدیریت بازارهای مبتنی بر سرمایه داری مصرف، آگاهی و ادراکات مشتریان و مصرف کنندگان در مصرف کالاها و خدمات است. این آگاهی و ادراک به نوعی میزان رضایتمندی مصرف کنندگان را از کیفیت و وضعیت موجود کالا و یا خدمات، در قالب فاصله میان برداشت مشتری از کیفیت عینی کالا یا خدمات در کنار انتظارات آن نشان می دهد. در این پژوهش با تأکید بر چنین مفهومی که از الگوی رضایت مشتری ریچارد الیور اخذ شده است، تحلیلی میان رشته ای عرضه می شود که در آن فاصله میان انتظارات و واقعیت های مصرف (گاز طبیعی) مصرف کنندگان اندازه گیری شده است. از این رو، هدف اصلی این پژوهش بنا بر قلمرو آن، شناسایی فاصله میان انتظارات و واقعیت درک شده مصرف-کنندگان گاز طبیعی استان تهران است. این پژوهش که در سال 1395 به انجام رسیده از نوع توصیفی-مقایسه ای بوده، روش آن پیمایش و ابزار گردآوری داده های آن پرسشنامه است. جامعه پژوهش شامل کلیه مشترکان گاز طبیعی استان تهران به تفکیک مشترکان مسکونی، تجاری و صنعتی است. حجم نمونه 1837 مشترک و شیوه نمونه گیری آن از نوع PPSاست. بر اساس یافته های این پژوهش در مجموع میزان انتظار کلیه مشترکان گاز طبیعی از شرکت گاز استان تهران بیش از نمره ارزیابی عملکرد عینی این شرکت است. دیگر آنکه نحوه مواجهه مشترکان گوناگون با چنین پدیده ای به میزان آگاهی و بعد شناختی آن ها باز می گردد. از این رو، ارائه هرگونه تحلیلی از فاصله میان انتظارات و واقعیت های مصرف تابعی از کنشگران اجتماعی و تنوع موجود در میان آن ها خواهد بود.

بقا و غنای خدمات حسابرسی مستلزم عکس العمل مناسب و به موقع حرفه در برابر انتظارات جامعه است. حرفه حسابرسی با پذیرش مسئولیت بیشتر و گسترش نقش خود و یا تقویت آموزش عمومی درباره نقش و محدودیت های حسابرسی می تواند به نیازهای جامعه پاسخ داده و فاصله انتظارات را کاهش دهد. رشد بی وقفه نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندگان و گرایش آن ها به استفاده از صورت های مالی جهت اتخاذ تصمیمات اقتصادی، برنامه ریزی و نظارت در مورد وضعیت مالی و عملکرد واحد اقتصادی، ضرورت کاهش فاصله انتظارات را ایجاب می کند. فرضیه های تحقیق به کمک داده های گردآوری شده توسط پرسشنامه توزیع شده بین استفاده کنندگان مختلف در سال 1388، مورد بررسی قرار گرفته و نتایج حاصل از بررسی یافته ها نشان داد که آموزش حسابرسی به استفاده کنندگان از صورت های مالی باعث کاهش فاصله انتظارات بین حسابرسان و استفاده کنندگان از صورت های مالی می شود.

این پژوهش جزء پژوهش های شبه تجربی و از نوع پس آزمون است و در آن به بررسی فاصله انتظارات بین حسابرسان مستقل و سرمایه گذاران نهادی در ارزیابی بندهای گزارش حسابرسی پرداخته شده است. برای جمع آوری داده ها از روش پیمایشی و از ابزار پرسشنامه استفاده شده است. روش نمونه گیری در این پژوهش با توجه به ویژگی های جامعه آماری، نمونه گیری تصادفی و روش حذف سیستماتیک می باشد. برای آزمون فرضیه ها از آزمون مقایسه میانگین های دو جامعه(T-Test)  و آزمون تحلیل واریانس (ANOVA) در سطح اطمینان 95 درصد استفاده شده است. نتایج آزمون فرضیه ها حاکی از آن است حسابرسان و سرمایه گذران نهادی درباره پیام های مندرج در گزارش حسابرسی راجع به موضوعات اعتبار یا کشف تقلب، فرایند حسابرسی و پیام های مندرج در گزارش حسابرسی راجع به معقولانه بودن معیار ارزیابی اطلاعات اختلاف نظر دارند.